Geschreven door Simone Beijer.
En toen was het stil…
Half juli 2000: Nog twee minuten wachten, dan weet ik of ik zwanger ben of niet. Het moet haast wel, toch? Ik ben al ruim twee weken over tijd. Ik draai de test om… Ja, echt een duidelijke tweede streep. Na een paar uur belt mijn man. Hij is chauffeur in het buitenland en komt pas over een paar dagen thuis. Maar ik kon niet meer wachten. De nieuwsgierigheid was te groot. “Hai, hoe is het? Ja, hier is het ook goed. Lieverd, ik ben weer zwanger. We zijn in verwachting.”
Zwanger zijn noemen we ook vaak ‘in verwachting zijn’. Ik vind dat een prachtige uitdrukking, omdat het eigenlijk alles omvat. Meestal komt een zwangerschap voort uit een verlangen naar een kindje, naar een gezin. Met het proberen om zwanger te raken, komen vaak ook al de dromen en de wensen van wat je het liefst zou krijgen en hoe het gaat zijn. Zelfs als je geen beelddenker bent, vormen je gedachten en je wensen een beeld van het gezin dat je wilt worden. Tijdens de zwangerschap verzamel je herinneringen, zoals de eerste echofoto’s, maar is het ook voorbereiden op het kindje dat komen gaat. Bij een vergevorderde zwangerschap is de babykamer klaar, staat de box in de kamer en de maxi-cosi naast de ingepakte koffer voor de bevalling in het ziekenhuis.
22 november 2000: Ik lig op de behandeltafel bij de gynaecoloog. Na heel lang zoeken op de echo, kijkt hij mij recht in de ogen. Ik zie tranen in de zijne. “Het spijt me, je kindje is overleden.” Met die woorden bevestigt hij de angst die ik al twee dagen heb. Ik kan niet huilen. Ik ga wel in de regelmodus en met een folder onder mijn arm sta ik even later weer op straat. Alles is veranderd. ’s Avonds belt mijn man naar huis. “Hai, hoe is het? Nee, hier is het niet zo goed. Ons kindje is overleden. Je moet naar huis komen, want ik moet morgen komen om de bevalling op te wekken.”
Alles is klaar voor het nieuwe leven, maar ineens komt aan die verwachting een verschrikkelijk eind. In één klap verandert vreugde in verdriet, verandert verwachten in rouwen.
Rouw omschrijft zich het beste als ‘verdriet omdat dat wat je verwachtte niet uitkomt’. Rouw omdat je verwachtte heel lang een moeder of vader te hebben, maar die overleed jong. Rouw omdat je verwachtte lang getrouwd te zijn, maar nu in scheiding ligt. Rouw omdat je verwachtte gezond te blijven, maar je bent nu chronisch ziek. Allerlei vormen van rouw, omdat je iets bent verloren en je verwachting niet uitkwam.
Wanneer het leven in je buik sterft en je een miskraam krijgt of (later in de zwangerschap) moet bevallen van je levenloze kindje, dan is er dus sprake van rouw. Rouw omdat dat wat je verwachtte niet uitkwam. In tegenstelling tot het verlies van iemand die lang geleefd heeft is er geen rouw om wat er was, maar wel om wat je zo graag had gewild. Daarnaast komt die rouw heel plotseling en staat je leven op z’n kop.
Het is belangrijk om te erkennen dat het verlies van een kindje vóór de geboorte hetzelfde verdriet, dezelfde verwarring en dezelfde pijn oproept als het verlies van een kindje dat wel geboren werd. Dit verdriet komt namelijk niet alleen voort uit het gemis van een kind, maar ook uit het verlies van een deel van de toekomst zoals je die voor je zag.
De rouw die je voelt is dus niet anders dan van wie dan ook. Je hoeft het niet weg te duwen, omdat je nog maar kort zwanger was of omdat je baby niet ‘geleefd’ heeft. Je baby heeft zeker weten wel geleefd. In je buik, onder jouw hart of onder het hart van je partner. Het was van jullie. Er was verbondenheid en liefde vanaf de dag dat je wist dat jullie in verwachting waren.
Iedere vorm van rouw kent verschillende fasen, maar die fasen komen niet op volgorde. Ze lopen door elkaar heen en vaak meerdere keren per dag. Alsof dat nog niet genoeg is, komen ze bij iedereen in een andere volgorde en in een ander tempo. Rouwen doe je eigenlijk ook alleen, op je eigen manier. Elke ouder ervaart deze rouw anders, maar de fasen zijn hetzelfde.
Zo zijn er verdriet en ongeloof, maar ook angst en schuldgevoel. Met name dit laatste zien we vaak. Vragen als: ‘Wat had ik anders moeten doen om dit te voorkomen?’ Of een verwijt: ‘Als de verloskundige eerder had ingegrepen…’ Er is ook een fase van onderhandeling. Hierbij spookt er door je hoofd: ‘Als ik nu dit niet had gedaan, dan was dat niet gebeurd.’ Kortom, het is een wirwar van emoties. Uiteindelijk is er ook acceptatie en hoop en verlangen naar een nieuwe zwangerschap om toch dat gezin te vormen, wat je zo graag wilde. En ja, zoals ik al zei: komen deze fasen soms meerdere malen per dag voor. Je kunt van acceptatie en hoop, verzinken in verdriet, boosheid of angst. Terwijl je je een uur later afvraagt of dit nu echt allemaal gebeurd is.
Wat helpt je in dit rouwproces?
Allereerst ben ik zo dankbaar voor de tijd waarin we nu leven. Er zijn bij de verschillende zwangerschapsfasen en dus de leeftijd in weken van een kindje ook verschillende manieren van opbaren mogelijk. Zo kennen we de onderwateropbaring, het koelen en de lichte balseming. Ik wil hier een volgende keer graag meer met jullie over delen. Maar deze manieren zorgen ervoor dat er wat langer afscheid genomen kan worden dan vroeger. Er is nu tijd en ruimte om te hechten, je kindje te zien en herinneringen te maken. Bijvoorbeeld door een fotograaf van Stichting Still of Make a Memory, maar ook door voet- en handafdrukjes in 2D of 3D. Er is tijd om je kindje vast te houden en te koesteren. Kostbare tijd, waar je ook vrienden en familie bij kunt betrekken.
Neem vrienden en familie mee in het afscheid. Praat en deel, maar laat ze als het kan ook meegaan met het afscheid, zodat ze er onderdeel van zijn en je beter begrijpen als je er later nog over praat. Want hoe gek het ook klinkt. Je zult over je kindje willen praten. Juist ook omdat je moeder en/of vader bent geworden. En je hebt een kindje, ook al mag je er hier nu niet voor zorgen. En bij dat gevoel komt ook trots kijken. Hoe raar dat misschien ook klinkt. Dus je hebt ruimte nodig om al die verschillende gevoelens die horen bij de geboorte van je kindje te delen. Zelfs of misschien zeker wel nu het stil blijft…
Wil jij meer weten over Simone Beijer? Bezoek haar websites:
