Geschreven door Lisette van Hamersveld – Beschuit met Ruisjes
Een fertiliteitstraject is niet alleen een medisch proces. Voor wie er middenin zit, is het vooral een mentale uitputtingsslag. Een periode waarin hoop en teleurstelling elkaar in hoog tempo afwisselen, waarin je leven langzaam steeds meer lijkt te gaan draaien om cycli, afspraken en onderzoeken. Maar wat maakt dit traject mentaal nou écht zo intens?
Een rollercoaster aan emoties
Een fertiliteitstraject voelt vaak als een emotionele achtbaan waar je nooit echt voor hebt gekozen. Hoop laait op bij elke nieuwe poging: misschien lukt het deze keer. Die hoop is noodzakelijk om door te kunnen gaan, maar maakt je ook kwetsbaar. Want zodra de spanning zich opbouwt richting een testmoment, ligt teleurstelling constant op de loer.
En als het niet lukt, dan volgt de klap. Het verdriet. Soms toch onverwacht en allesoverheersend, soms juist stil en op de achtergrond. Nog voor je dit verdriet goed en wel hebt kunnen verwerken, moet je jezelf alweer bij elkaar rapen. Bellen naar de poli op cyclusdag 1, 2 of 3 om nog een nieuwe poging op te kunnen starten. Dus dan weer gewoon “even” slikken en weer doorgaan. Toch?
Emoties die de timing niet bij kunnen benen
Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat je emoties vaak geen gelijke tred houden met de medische planning. Je hoofd en hart hebben tijd nodig om te verwerken wat er gebeurt. Maar je lichaam (én het ziekenhuis) volgen hun eigen tempo.
Net wanneer je voelt dat je nog midden in de teleurstelling zit, komt het moment waarop je weer moet bellen voor de volgende poging. Alsof er geen ruimte is om even stil te staan. Je bent er mentaal misschien nog niet aan toe, maar de biologische klok dendert door.
Hoop en verlies tegelijk
Een fertiliteitstraject confronteert je met een bijzondere combinatie van hoop en verlies. Hoop op wat er zou kunnen komen, en tegelijkertijd rouw om wat er (nog) niet is. Soms ook rouw om het onbevangen vertrouwen dat zwanger worden ‘gewoon’ zou gaan lukken.
Elke mislukte poging kan voelen als een klein verlies. Niet altijd zichtbaar of erkend door de buitenwereld, maar wel diep voelbaar. En dat verlies stapelt zich op.
Medische druk en het gevoel van moeten
Daarbovenop komt de medische druk. Je leven wordt ineens ingericht rond echo’s, behandelplannen, bloedafnames en uitslagen. Je lichaam voelt soms niet meer van jou. Artsen en protocollen bepalen het ritme, terwijl jij bij jezelf probeert te blijven.
Veel vrouwen ervaren daarbij een sterk gevoel van ‘moeten’. Doorgaan, omdat de kans er nú misschien wel is. Omdat stoppen voelt als opgeven. Omdat het stemmetje in hun hoofd zegt: je moet wel alles geprobeerd hebben.
De tijd die doortikt
Een van de zwaarste mentale factoren is de constante druk van de tijd. De tijd die doortikt. De leeftijdsgrens die je steeds in je achterhoofd voelt. Het idee dat pauzeren misschien rust zou geven, maar ook kansen zou kosten.
Die tijdsdruk maakt dat echte rust nemen lastig is. Zelfs als je lichaam en hoofd schreeuwen om een pauze, voelt die pauze niet veilig. Alsof stilstaan gelijkstaat aan achteruitgaan.
Hoe ga je hiermee om?
Er is geen eenvoudige oplossing voor deze mentale intensiteit. Maar erkenning is een eerste stap. Erkennen dat wat je voelt logisch is. Dat dit traject nu eenmaal zwaar is.
Naast erkenning kunnen praktische copingstrategieën helpen om mentaal iets meer houvast te ervaren binnen een traject dat vaak onvoorspelbaar voelt:
- Scheid het medische van het mentale waar mogelijk. Probeer momenten in te bouwen waarop het traject even niet centraal staat. Dat kan een avond zijn waarop je bewust geen afspraken bespreekt, of een dagdeel zonder fertiliteitsgerelateerde onderwerpen.
- Geef emoties alsnog ruimte, ook als de planning doorgaat. Je hoeft je verdriet of teleurstelling niet ‘af’ te hebben voordat de volgende stap begint. Schrijven, wandelen of praten kan helpen om emoties niet op te kroppen.
- Bepaal je eigen tempo binnen de grenzen van het traject. Soms zijn er kleine keuzes wél mogelijk: een cyclus overslaan, een gesprek extra aanvragen, of expliciet uitspreken dat je mentaal tijd nodig hebt.
- Beperk de innerlijke druk van het ‘moeten’. Herinner jezelf eraan dat doorgaan geen maatstaf is voor kracht, en pauzeren geen teken van falen. Soms kan een cyclus overslaan juist een positievere uitkomst bieden dan wanneer je alleen maar door moet van jezelf.
- Zoek steun die past bij jou. Dat kan een partner zijn, een vriendin, een lotgenoot of een professional die gespecialiseerd is in fertiliteit en/of onvervulde kinderwens.
Waakzaamheid bij commerciële ‘fertiliteitshulp’
- In de kwetsbaarheid en wanhoop die een fertiliteitstraject met zich mee kan brengen, ligt ook een risico. Online – met name via social media – worden steeds vaker zogenaamd succes-gegarandeerde fertiliteitspakketten aangeboden, vaak met urgentie (nu instappen, laatste plekken, tijdelijke korting). Wees hier alert op.
- Er zijn helaas commerciële, niet-geregistreerde ‘professionals’ die kwetsbaarheid als verdienmodel gebruiken. Ze beloven oplossingen waar geen wetenschappelijk bewijs voor is en leggen de verantwoordelijkheid impliciet bij jou: alsof jouw vruchtbaarheid te maken zou hebben met onvoldoende inzet, verkeerde gedachten of ‘blokkades’.
- Denk hierbij aan niet-onderbouwde orthomoleculaire adviezen, vage of dure supplementen, baarmoedermassages, energetische behandelingen, jezelf ‘zwanger denken’ of het opheffen van vermeende mentale blokkades die je vruchtbaarheid in de weg zouden staan. Deze claims kunnen niet alleen financieel belastend zijn, maar ook emotioneel schadelijk – zeker wanneer het niet lukt en het gevoel ontstaat dat je ‘iets niet goed hebt gedaan’.
- Doe altijd zorgvuldig onderzoek, check of iemand medisch of professioneel geregistreerd is en bespreek twijfelachtige adviezen met een erkende zorgverlener. Dat iets hoop geeft, betekent helaas niet automatisch dat het helpt.
Een fertiliteitstraject vraagt ongelooflijk veel veerkracht. De combinatie van onzekerheid, verlies en medische druk is simpelweg ontzettend intens. Mildheid naar jezelf is daarin dus geen luxe, maar noodzaak.
Reflectievraag
Wat heb jij op dit moment nodig om je emotioneel gesteund te voelen in dit traject? En wat weerhoudt je ervan om daar ruimte voor te maken?
Meer weten over wat Beschuit met Ruisjes voor jou kan betekenen? Je bent welkom op;
